Artigos gerais
Publicado 2014-07-31
Palabras clave
- Cultura monástica medieval,
- Regra beneditina,
- Comunicação gestual.
Cómo citar
Macedo, J. R. (2014). Os signa loquendi do Mosteiro da Alcobaça. Domínios Da Imagem, 2(2), 89–100. https://doi.org/10.5433/2237-9126.2008v2n2p89
Resumen
Alguns manuscritos do Mosteiro de Santa Maria de Alcobaça preservados na Biblioteca Nacional de Lisboa, em Portugal, reproduzem listas de sinais utilizados nos séculos XIV-XVI na comunicação entre os monges durante os períodos de silêncio impostos pela regra beneditina. Os signa loquendi eram movimentos feitos com as mãos ou com os dedos das mãos para designar sujeitos/objetos concretos e/ou abstratos, vindo a constituir uma modalidade da comunicação gestual. Neste artigo serão apresentadas sua gênese, evolução, composição e significado nos sistemas simbólicos de inspiração monástica.
Descargas
Los datos de descargas todavía no están disponibles.
Citas
GREYMAS, A. J. "Conditions d'une sémiotique du monde naturel". Langages, Paris, v. 10, p. 3-35, 1968.
KOECHLIN, B. "Techniques corporales et leur notation symbolique", Langages, Paris, v. 10, p. 44-45, 1968.
"Cabello", em Enciclopedia de la Religión Catolica, Barcelona, Dalmau y Jover, 1951, t. 2, p. 251.
Constitutiones Hirsaugiensis seu Gengenbaceses, PL 150, cols. 923-1146.
Constitutiones Hirsaugiensis seu Gengenbaceses, PL 150, col. 942.
DU CANGE, Glossarium ad scriptores mediæ et infimæ latinitatis, Paris, Firmin Didot, 1846, t. 7, col. 252
DU CANGE, Glossarium, op. cit., t. 7, col. 253: "Pro signo tructæ, hoc adde, ut de supercilio ad supercilium trahas, quia est signum feminæ, quia et tructa femineo genere pronuntiatur"
LEACH, E. "Cabelo mágico", em R. DA MATTA (org.), Leach (Coleção Grandes cientistas sociais), São Paulo, Editora Ática, 1983, p. 158
GARNIER, F. La langage de l'image au Moyen Age, Paris, Le Leopard d'or, 1982/1989, 2 vols.
CALBRIS, G.; PORCHER, L. Geste et communication, Paris, Hatier/Credif, 1989, esp. p. 57 e segs
MICCOLI, G. "Os monges", em J. LE GOFF (dir.), O homem medieval, trad., Lisboa, Ed. Estampa, 1989 p. 43.
FRANCO JR, H. "O ouvido de Adão: escultura e mito no Caminho de Santiago. En: FRANCO JR, H. A Eva Barbada: ensaios de mitologia medieval, São Paulo, EDUSP, 1996. p. 210-211
LESESTRE, H. "Oreille", em F. VIGOUROUX (dir), Dictionnaire de la Bible, Paris, Letouzey et Ané, 1916-1928, v. 4-2, col. 1857-1860
KRISTEVA, J. "Le geste, pratique ou communication". Langages, Paris, v. 10, p. 55, 1968.
GOUGAUD, L. "Chevelure", em Dictionnaire de Spiritualité, Paris, Beauchesne, 1953, t. 2, pp. 832-834
Liber Ordinis S. Victoris Parisiensis, cap. 22, em DU CANGE, Glossarium, op. cit., t. 7, col. 253-254.
MARTINS, M. "Livros de sinais dos cistercienses portugueses", Boletim de Filologia (Lisboa), t. 17, n. ¾, 1958, pp. 293-357.
Monasteriales Indicia: the anglo-saxon monastic sign language, ed. D. BANHAM, Wiltshire, Anglo-Saxon Books, 1993
SAINTYVES, P. "Les saints céphalophores: étude de folklore hagiographique", Revue de l'Histoire des Religions (Paris), t. 99, n. 2/3, 1929, pp. 158-231
SANTO AGOSTINHO. De doctrina christiana, ed. G. COMBES e FARGES. Paris, Desclee de Brower, 1949. p. 239-242. (Å’uvres de Saint Augustin, 11)
TERTULIANO, De cultu feminarum (La toilette des femmes), ed. e trad. M. TURCAN (Sources Chrétiennes, 173), Paris, Du Cerf, 1971, esp. p. 122-124
DESLANDRES, Y.; FONTANÈS, M. "História das modas do toucado", em: POIRIER, J. (dir.), História dos costumes, trad., Lisboa, Estampa, 1998, v. 2 , esp. p. 225-226, 233.
KOECHLIN, B. "Techniques corporales et leur notation symbolique", Langages, Paris, v. 10, p. 44-45, 1968.
"Cabello", em Enciclopedia de la Religión Catolica, Barcelona, Dalmau y Jover, 1951, t. 2, p. 251.
Constitutiones Hirsaugiensis seu Gengenbaceses, PL 150, cols. 923-1146.
Constitutiones Hirsaugiensis seu Gengenbaceses, PL 150, col. 942.
DU CANGE, Glossarium ad scriptores mediæ et infimæ latinitatis, Paris, Firmin Didot, 1846, t. 7, col. 252
DU CANGE, Glossarium, op. cit., t. 7, col. 253: "Pro signo tructæ, hoc adde, ut de supercilio ad supercilium trahas, quia est signum feminæ, quia et tructa femineo genere pronuntiatur"
LEACH, E. "Cabelo mágico", em R. DA MATTA (org.), Leach (Coleção Grandes cientistas sociais), São Paulo, Editora Ática, 1983, p. 158
GARNIER, F. La langage de l'image au Moyen Age, Paris, Le Leopard d'or, 1982/1989, 2 vols.
CALBRIS, G.; PORCHER, L. Geste et communication, Paris, Hatier/Credif, 1989, esp. p. 57 e segs
MICCOLI, G. "Os monges", em J. LE GOFF (dir.), O homem medieval, trad., Lisboa, Ed. Estampa, 1989 p. 43.
FRANCO JR, H. "O ouvido de Adão: escultura e mito no Caminho de Santiago. En: FRANCO JR, H. A Eva Barbada: ensaios de mitologia medieval, São Paulo, EDUSP, 1996. p. 210-211
LESESTRE, H. "Oreille", em F. VIGOUROUX (dir), Dictionnaire de la Bible, Paris, Letouzey et Ané, 1916-1928, v. 4-2, col. 1857-1860
KRISTEVA, J. "Le geste, pratique ou communication". Langages, Paris, v. 10, p. 55, 1968.
GOUGAUD, L. "Chevelure", em Dictionnaire de Spiritualité, Paris, Beauchesne, 1953, t. 2, pp. 832-834
Liber Ordinis S. Victoris Parisiensis, cap. 22, em DU CANGE, Glossarium, op. cit., t. 7, col. 253-254.
MARTINS, M. "Livros de sinais dos cistercienses portugueses", Boletim de Filologia (Lisboa), t. 17, n. ¾, 1958, pp. 293-357.
Monasteriales Indicia: the anglo-saxon monastic sign language, ed. D. BANHAM, Wiltshire, Anglo-Saxon Books, 1993
SAINTYVES, P. "Les saints céphalophores: étude de folklore hagiographique", Revue de l'Histoire des Religions (Paris), t. 99, n. 2/3, 1929, pp. 158-231
SANTO AGOSTINHO. De doctrina christiana, ed. G. COMBES e FARGES. Paris, Desclee de Brower, 1949. p. 239-242. (Å’uvres de Saint Augustin, 11)
TERTULIANO, De cultu feminarum (La toilette des femmes), ed. e trad. M. TURCAN (Sources Chrétiennes, 173), Paris, Du Cerf, 1971, esp. p. 122-124
DESLANDRES, Y.; FONTANÈS, M. "História das modas do toucado", em: POIRIER, J. (dir.), História dos costumes, trad., Lisboa, Estampa, 1998, v. 2 , esp. p. 225-226, 233.